μ!Μίλα μου
γλωσσολογικά! Επικοινωνία
ΑρχικήΓλωσσολογίαΆρθρα συνεργατώνΓια μαθητέςΗ τάξη μουΣχετικά
Όλες οι ενότητες4η Ενότητα

Φροντίζω για τη διατροφή και την υγεία μου (Ονοματική φράση, κλίση ονομάτων, σχηματισμός λέξεων)

✏️ Τι θα μάθουμε;

Η σωστή διατροφή δεν αφορά μόνο το τι υπάρχει στο πιάτο μας. Μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα ακόμη και τη γραμματική.

Στην τέταρτη ενότητα γνωρίζουμε την ονοματική φράση και τον επιθετικό προσδιορισμό. Παρατηρούμε πώς κλίνονται τα ουσιαστικά και τα επίθετα, ανακαλύπτουμε πώς δημιουργούνται νέες λέξεις και εξετάζουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που συνοδεύουν τον προφορικό λόγο.

Με λίγα λόγια, από το υγιεινό πρωινό θα φτάσουμε μέχρι τις χειρονομίες και τον επιτονισμό.

💡 Για παράδειγμα

Η διατροφή είναι σημαντική.Η φράση «η διατροφή» είναι ονοματική φράση, δηλαδή ΟΦ.

Έφαγα ένα νόστιμο μήλο.Το επίθετο «νόστιμο» προσδιορίζει το ουσιαστικό «μήλο» και μας πληροφορεί ότι το μήλο έχει ωραία γεύση.

🥗 4.1

Ονοματική φράση και επιθετικός προσδιορισμός

Η ονοματική φράση έχει ως βασικό της στοιχείο ένα ουσιαστικό ή μια άλλη λέξη που λειτουργεί ως ουσιαστικό. Μπορεί να είναι πολύ μικρή, αλλά μπορεί και να μεγαλώσει όταν προσθέσουμε περισσότερες πληροφορίες.

Το επίθετο μάς βοηθά να περιγράψουμε καλύτερα ένα ουσιαστικό, αποδίδοντάς του μια συγκεκριμένη ιδιότητα.

💡 Για παράδειγμα

Το φαγητό είναι έτοιμο.Ονοματική φράση: «το φαγητό».

Το υγιεινό πρωινό είναι έτοιμο.Διευρυμένη ονοματική φράση: «το υγιεινό πρωινό».Η λέξη «υγιεινό» είναι επιθετικός προσδιορισμός του ουσιαστικού «πρωινό».

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΟνοματική φράση και επιθετικός προσδιορισμόςΗ δομή και οι λειτουργίες της ονοματικής φράσης, καθώς και ο ρόλος του επιθετικού προσδιορισμού.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΟνοματική φράση και επιθετικός προσδιορισμόςΘεωρία και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Οι σημειώσεις μουΕτοιμάζονται… ✍️
🍎 4.2

Κλίση ουσιαστικών

Τα ουσιαστικά αλλάζουν μορφή ανάλογα με τον αριθμό και την πτώση τους. Κάποιες φορές η αλλαγή είναι μικρή και άλλες φορές εμφανίζεται ακόμη και μία επιπλέον συλλαβή.

Έτσι διακρίνουμε τα ουσιαστικά σε διαφορετικές κατηγορίες, όπως ισοσύλλαβα και ανισοσύλλαβα.

💡 Για παράδειγμα

ο μαθητήςοι μαθητές

ο παππούςοι παππούδεςπαπ-πούς: δύο συλλαβέςπαπ-πού-δες: τρεις συλλαβέςΣτον πληθυντικό εμφανίζεται μία επιπλέον συλλαβή. Γι’ αυτό το ουσιαστικό «παππούς» είναι ανισοσύλλαβο.

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΚλίση ουσιαστικώνΤο γένος, ο αριθμός, οι πτώσεις και οι βασικές κατηγορίες κλίσης των ουσιαστικών.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΚλίση ουσιαστικώνΑναλυτική θεωρία και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Οι σημειώσεις μουΕτοιμάζονται… ✍️
🥛 4.3

Κλίση επιθέτων

Τα επίθετα ακολουθούν τα ουσιαστικά που προσδιορίζουν. Συμφωνούν μαζί τους στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση.

Αν αλλάξει το ουσιαστικό, πρέπει να προσαρμοστεί και το επίθετο. Δεν μπορούμε να αφήσουμε το ένα στον ενικό και να στείλουμε το άλλο μόνο του στον πληθυντικό.

💡 Για παράδειγμα

το υγιεινό γεύματα υγιεινά γεύματα

η σωστή διατροφήοι σωστές διατροφές

Ο μαθητής έφαγε το φρέσκο φρούτο.Το επίθετο «φρέσκο» συμφωνεί με το ουσιαστικό «φρούτο» στο γένος, στον αριθμό και στην πτώση.

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΚλίση επιθέτωνΟι βασικές κατηγορίες των επιθέτων και η συμφωνία τους με τα ουσιαστικά.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΚλίση επιθέτωνΘεωρία, πίνακες και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Οι σημειώσεις μουΕτοιμάζονται… ✍️
🧩 4.4

Παραγωγή και σύνθεση λέξεων

Η γλώσσα έχει τους δικούς της τρόπους να δημιουργεί καινούργιες λέξεις.

Στην παραγωγή σχηματίζουμε μια νέα λέξη προσθέτοντας ένα πρόθημα ή μία παραγωγική κατάληξη. Στη σύνθεση ενώνουμε δύο διαφορετικές λέξεις ή τα θέματά τους και δημιουργούμε μία νέα.

💡 Για παράδειγμα

παιδί → παιδάκιΗ λέξη «παιδάκι» δημιουργήθηκε με παραγωγή: παιδ-άκι.

παχύς και σάρκα → παχύσαρκοςΗ λέξη «παχύσαρκος» δημιουργήθηκε με σύνθεση.

λεμόνι → λεμονάδαΜια μικρή αλλαγή στο τέλος της λέξης και ξαφνικά εμφανίστηκε κάτι που μπορούμε να πιούμε.

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΠαραγωγή και σύνθεσηΟι δύο βασικοί μηχανισμοί σχηματισμού νέων λέξεων.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΠαραγωγή και σύνθεσηΠρόσθετη θεωρία και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Οι σημειώσεις μουΕτοιμάζονται… ✍️
🗣️ 4.5

Στοιχεία που συνοδεύουν τον προφορικό λόγο

Όταν μιλάμε, το μήνυμά μας δεν μεταφέρεται μόνο με τις λέξεις.

Η ένταση και το ανεβοκατέβασμα της φωνής, οι παύσεις, το βλέμμα, οι χειρονομίες και οι εκφράσεις του προσώπου μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο καταλαβαίνουμε όσα ακούμε.

💡 Για παράδειγμα

Η φράση «Πολύ ωραία!» μπορεί να εκφράζει πραγματικό ενθουσιασμό. Αν όμως ειπωθεί με διαφορετικό επιτονισμό και συνοδευτεί από ένα συγκεκριμένο βλέμμα, μπορεί να σημαίνει ακριβώς το αντίθετο.

Μαθητής: «Μαμά, πήρα 8 στο διαγώνισμα των Μαθηματικών.»Μητέρα: «Στα 10;»Μαθητής: «Όχι, στα 20.»Μητέρα: «Α… πολύ ωραία.»Ανάλογα με τον επιτονισμό, το βλέμμα και την έκφραση του προσώπου, η απάντηση της μητέρας μπορεί να εκφράζει απογοήτευση ή ειρωνεία.

Ακόμη και όταν δεν λέμε τίποτα, το πρόσωπο και οι κινήσεις μας μπορούν να προδώσουν όλα όσα σκεφτόμαστε.

Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΣτοιχεία που συνοδεύουν τον προφορικό λόγοΟ ρόλος του επιτονισμού, της έντασης της φωνής, των παύσεων, του βλέμματος και των χειρονομιών στην επικοινωνία.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΣτοιχεία του προφορικού λόγουΘεωρία και δραστηριότητες από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Οι σημειώσεις μουΕτοιμάζονται… ✍️