Μίλα μου
γλωσσολογικά! Επικοινωνία
Όλες οι ενότητες8η Ενότητα

Αθλητισμός και Ολυμπιακοί Αγώνες: Παρακολουθώ και συμμετέχω (Κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις, παρατακτική σύνδεση, ασύνδετο σχήμα και αφήγηση)

✏️ Τι θα μάθουμε;

Ο αθλητισμός δεν είναι μόνο γκολ, μετάλλια και ρεκόρ. Είναι και ένας πολύ εύκολος τρόπος να δούμε πώς ενώνονται οι προτάσεις και πώς αφηγούμαστε ένα γεγονός.

Στην όγδοη ενότητα θα ξεχωρίσουμε τις κύριες από τις δευτερεύουσες προτάσεις, θα γνωρίσουμε την παρατακτική σύνδεση και το ασύνδετο σχήμα και θα οργανώσουμε σωστά μια αφήγηση. Όλα με απλά παραδείγματα από την καθημερινή ζωή.

💡 Για παράδειγμα

Όταν τελείωσε η προπόνηση, γύρισα σπίτι.Η πρόταση «γύρισα σπίτι» στέκεται μόνη της. Η πρόταση «όταν τελείωσε η προπόνηση» εξαρτάται από αυτήν.

Έβαλα τα αθλητικά μου, πήρα νερό, βγήκα για τρέξιμο.Οι ενέργειες μπαίνουν η μία μετά την άλλη χωρίς σύνδεσμο: έχουμε ασύνδετο σχήμα.

🏟️ 8.1

Ποια πρόταση στέκεται μόνη της; — Περίοδος, κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις

Περίοδος λέγεται το τμήμα του λόγου που αρχίζει μετά από τελεία και φτάνει μέχρι την επόμενη τελεία. Μπορεί να περιέχει μία ή περισσότερες προτάσεις.

Η κύρια ή ανεξάρτητη πρόταση μπορεί να σταθεί μόνη της και να μας δώσει ολοκληρωμένο νόημα. Η δευτερεύουσα ή εξαρτημένη πρόταση συμπληρώνει το νόημα μιας άλλης πρότασης και δεν στέκεται μόνη της με τον ίδιο τρόπο. Συνήθως αρχίζει με λέξεις όπως «όταν», «επειδή», «αν», «ότι» και «γιατί».

💡 Για παράδειγμα

Ο αγώνας άρχισε.Μία περίοδος λόγου με μία κύρια πρόταση.

Όταν χτύπησε το κουδούνι, οι μαθητές βγήκαν στο προαύλιο.Κύρια πρόταση: «οι μαθητές βγήκαν στο προαύλιο».Δευτερεύουσα πρόταση: «όταν χτύπησε το κουδούνι».

Επειδή ήμουν κουρασμένος, δεν πήγα στην προπόνηση.Δευτερεύουσα πρόταση: «Επειδή ήμουν κουρασμένος».Κύρια πρόταση: «δεν πήγα στην προπόνηση».

Θα σου στείλω μήνυμα, μόλις φτάσω στο σπίτι.Το «θα σου στείλω μήνυμα» στέκεται μόνο του. Το «μόλις φτάσω στο σπίτι» μας λέει πότε θα γίνει η ενέργεια.

Η Μαρία είπε ότι θα δει τον αγώνα.Κύρια πρόταση: «Η Μαρία είπε».Δευτερεύουσα πρόταση: «ότι θα δει τον αγώνα».

Δες επιπλέον υλικό για το μάθημα
Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΠερίοδοι λόγου, κύριες και δευτερεύουσες προτάσειςΗ αντίστοιχη θεωρία και οι δραστηριότητες της 8ης ενότητας στο ψηφιακό σχολικό βιβλίο.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΚύριες και δευτερεύουσες προτάσειςΠρόσθετη θεωρία και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Ολοκλήρωση μαθήματος

Συνδέσου ως μαθητής για να αποθηκεύεται η πρόοδός σου και να κερδίζεις XP.

Σύνδεση μαθητή
Δική σου εφαρμογή

Τώρα είναι η σειρά σου.

Γράψε ένα δικό σου σύντομο παράδειγμα που να εφαρμόζει σωστά το θέμα «Ποια πρόταση στέκεται μόνη της; — Περίοδος, κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις». Διάλεξε κάτι από την καθημερινότητά σου.

⚽ 8.2

Και, αλλά ή… κανένας σύνδεσμος; — Παρατακτική σύνδεση και ασύνδετο σχήμα

Στην παρατακτική σύνδεση ενώνουμε όμοιες προτάσεις: κύρια με κύρια ή δευτερεύουσα με δευτερεύουσα. Χρησιμοποιούμε συνδέσμους όπως «και», «ούτε», «ή», «είτε», «αλλά», «όμως», «δηλαδή», «λοιπόν» και «ωστόσο».

Στο ασύνδετο σχήμα οι λέξεις, οι φράσεις ή οι προτάσεις μπαίνουν η μία μετά την άλλη χωρίς σύνδεσμο. Στον γραπτό λόγο τις χωρίζουμε συνήθως με κόμμα.

💡 Για παράδειγμα

Έβαλα τα αθλητικά μου και βγήκα για τρέξιμο.Οι δύο ενέργειες συνδέονται παρατακτικά με το «και».

Ήθελα να πάω στην προπόνηση, αλλά έβρεχε πολύ.Το «αλλά» δείχνει αντίθεση ανάμεσα στις δύο κύριες προτάσεις.

Θα δούμε τον αγώνα ή θα παίξουμε FIFA;Το «ή» παρουσιάζει δύο επιλογές.

Ο Κώστας δεν έπαιξε, όμως πήγε στο γήπεδο για να στηρίξει την ομάδα του.Το «όμως» συνδέει παρατακτικά δύο κύριες προτάσεις και δείχνει αντίθεση.

Άνοιξα την πόρτα, πέταξα την τσάντα, κάθισα στον καναπέ.Οι τρεις κύριες προτάσεις μπαίνουν στη σειρά χωρίς σύνδεσμο: ασύνδετο σχήμα.

Ο διαιτητής σφύριξε, οι παίκτες σταμάτησαν, οι φίλαθλοι περίμεναν.Το κόμμα χωρίζει τις προτάσεις που παρατίθενται ασύνδετα.

Παρατακτική σύνδεση: Ο Γιάννης έτρεξε και κέρδισε.Ασύνδετο σχήμα: Ο Γιάννης έτρεξε, κέρδισε.Η πληροφορία μοιάζει, αλλά ο τρόπος σύνδεσης αλλάζει.

Δες επιπλέον υλικό για το μάθημα
Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΠαρατακτική σύνδεση και ασύνδετο σχήμαΟι σύνδεσμοι, η παρατακτική σύνδεση και το ασύνδετο σχήμα μέσα από την 8η ενότητα του σχολικού βιβλίου.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΠαρατακτική σύνδεση και ασύνδετο σχήμαΣυγκεντρωμένη θεωρία και παραδείγματα από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Ολοκλήρωση μαθήματος

Συνδέσου ως μαθητής για να αποθηκεύεται η πρόοδός σου και να κερδίζεις XP.

Σύνδεση μαθητή
🏅 8.3

Πες μου τι έγινε — Οργάνωση της αφήγησης

Στην αφήγηση παρουσιάζουμε γεγονότα που συμβαίνουν σε έναν τόπο και έναν χρόνο και στα οποία συμμετέχουν συγκεκριμένα πρόσωπα. Συνήθως τα βάζουμε σε χρονολογική σειρά με λέξεις όπως «στην αρχή», «ύστερα», «έπειτα», «ξαφνικά» και «στο τέλος».

Ο αφηγητής μπορεί να συμμετέχει στα γεγονότα και να μιλά σε πρώτο πρόσωπο ή να τα παρακολουθεί απ’ έξω και να μιλά σε τρίτο πρόσωπο. Μπορεί επίσης να παρουσιάζει τα γεγονότα αντικειμενικά ή να προσθέτει προσωπικά σχόλια και συναισθήματα.

💡 Για παράδειγμα

Χθες το απόγευμα πήγαμε με τους φίλους μου για ποδόσφαιρο. Στο τελευταίο λεπτό η μπάλα έφτασε σε μένα, σούταρα και βάλαμε γκολ. Όλοι έτρεξαν πάνω μου και πανηγυρίσαμε.Υπάρχουν χρόνος, πρόσωπα και γεγονότα σε σειρά. Ο αφηγητής συμμετέχει και μιλά σε πρώτο πρόσωπο.

Στην αρχή κάναμε ζέσταμα. Έπειτα ο προπονητής χώρισε τις ομάδες. Ύστερα παίξαμε διπλό και στο τέλος κάναμε διατάσεις.Οι χρονικές λέξεις οργανώνουν τα γεγονότα με τη σειρά που έγιναν.

Αντικειμενική αφήγηση: Στο 89ο λεπτό η ομάδα σκόραρε και κέρδισε με 2-1.Υποκειμενική αφήγηση: Στο 89ο λεπτό βάλαμε ένα απίστευτο γκολ και τρελάθηκα από τη χαρά μου!

Ο Νίκος μπήκε στο γήπεδο και θυμήθηκε την πρώτη φορά που είχε δει αγώνα με τον πατέρα του.Η αφήγηση σταματά για λίγο και γυρίζει σε ένα παλιότερο γεγονός.

Ξαφνικά έσβησαν τα φώτα του γηπέδου. Οι παίκτες σταμάτησαν και οι φίλαθλοι άναψαν τα κινητά τους. Λίγα λεπτά αργότερα τα φώτα άναψαν ξανά και ο αγώνας συνεχίστηκε.Το απρόοπτο γεγονός δημιουργεί ενδιαφέρον και η αφήγηση προχωρά χρονικά.

Δες επιπλέον υλικό για το μάθημα
Ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικόΑφήγησηΟ αφηγητής, η οπτική γωνία και η χρονική σειρά των γεγονότων στην 8η ενότητα του σχολικού βιβλίου.Άνοιξε τις σημειώσειςΕλληνικός ΠολιτισμόςΑφήγησηΘεωρία για την οργάνωση της αφήγησης από τον «Ελληνικό Πολιτισμό».Άνοιξε τις σημειώσειςΣχολικό βιβλίοΝεοελληνική Γλώσσα Α΄ ΓυμνασίουΆνοιξε το σχολικό βιβλίο
Ολοκλήρωση μαθήματος

Συνδέσου ως μαθητής για να αποθηκεύεται η πρόοδός σου και να κερδίζεις XP.

Σύνδεση μαθητή
Ώρα για εξάσκηση

Θες να κάνεις ασκήσεις σε όσα μόλις έμαθες;

Δοκίμασε τις γνώσεις σου με σύντομες ασκήσεις και δες αμέσως την εξήγηση κάθε απάντησης.

Ο Κωνσταντίνος κρατά ένα βιβλίο και ένα μολύβι