Παρακολουθώ, ενημερώνομαι και ψυχαγωγούμαι (Αντωνυμίες και οικογένειες λέξεων)

Η αντωνυμία μπορεί να παίρνει τη θέση ενός ονόματος ή να το προσδιορίζει. Μας βοηθά να αναφερόμαστε σε πρόσωπα και πράγματα χωρίς να επαναλαμβάνουμε διαρκώς τις ίδιες λέξεις.

Οι προσωπικές δείχνουν τα πρόσωπα της επικοινωνίας («εγώ», «εσύ»), οι κτητικές σχέση κατοχής («δικός μου»), οι δεικτικές δείχνουν («αυτός»), οι ερωτηματικές ρωτούν («ποιος;»), οι αόριστες δεν ορίζουν συγκεκριμένο πρόσωπο («κάποιος»), ενώ οι αναφορικές συνδέουν μια πληροφορία με κάτι που προηγήθηκε («ο οποίος»). Υπάρχουν επίσης οριστικές και αυτοπαθείς.

Οι προσωπικές αντωνυμίες έχουν δυνατούς τύπους, όπως «εγώ» και «εσένα», και αδύνατους, όπως «με», «σου» και «τον». Χρησιμοποιούμε συχνά δυνατό τύπο για έμφαση ή αντίθεση: «Εγώ το διάλεξα».

Οι μικρές λέξεις «το», «την», «του», «της» άλλοτε είναι άρθρα και άλλοτε αντωνυμίες. Αν συνοδεύουν ουσιαστικό, είναι άρθρα— αν αναφέρονται σε πρόσωπο ή πράγμα χωρίς να συνοδεύουν ουσιαστικό, είναι αντωνυμίες. Εξετάζουμε κάθε φορά τον ρόλο τους στην πρόταση.

Λέξεις της ίδιας ετυμολογικής οικογένειας μοιράζονται κοινή βάση και ιστορική σχέση. Μπορούν να σχηματιστούν με παραγωγή («παιδί» → «παιδικός») ή με σύνθεση («παιδί» + «τόπος» → «παιδότοπος»).

Η ομοιότητα στα γράμματα δεν αρκεί από μόνη της: εξετάζουμε τη βάση, τον τρόπο σχηματισμού και τη σημασία. Έτσι οργανώνουμε καλύτερα το λεξιλόγιο που συναντούμε σε άρθρα και αναρτήσεις.