Η έρευνα δείχνει συσχέτιση ανάμεσα στις δύο μεταβλητές, όχι από μόνη της αιτιότητα. Για να υποστηριχθεί ότι η πρώτη προκαλεί τη δεύτερη, χρειάζεται να αποκλειστούν άλλοι πιθανοί παράγοντες.
Η αξιολόγηση εντοπίζει με ακρίβεια το όριο του τεκμηρίου. Β΄ Λυκείου Μάθημα 3 από 4
Αξιολόγηση επιχειρημάτων
Για να αξιολογήσουμε ένα επιχείρημα εξετάζουμε αν το συμπέρασμα προκύπτει, αν οι προκείμενες είναι αξιόπιστες και αν λείπει κρίσιμη πληροφορία.
🎯 Στόχος
Μαθησιακοί στόχοι
- Να εφαρμόζεις κριτήρια αποδοχής, συνάφειας και επάρκειας.
- Να αναγνωρίζεις συχνά λογικά σφάλματα.
📖 Κατανοώ
Θεωρία με απλά λόγια
Ένα επιχείρημα μπορεί να έχει αληθινές πληροφορίες αλλά άσχετες με το συμπέρασμα. Μπορεί επίσης να είναι σχετικό αλλά ανεπαρκές, επειδή στηρίζεται σε πολύ μικρό δείγμα ή παραλείπει εναλλακτική εξήγηση.
Συχνά σφάλματα είναι η βιαστική γενίκευση, η επίθεση στο πρόσωπο, το ψευδές δίλημμα και η σύγχυση χρονικής ακολουθίας με αιτιότητα. Τα εντοπίζουμε για να βελτιώσουμε τη σκέψη, όχι απλώς για να βάλουμε ετικέτες.
📊 Οργανώνω
Τρία βασικά κριτήρια
| Κριτήριο | Ερώτηση | Παράδειγμα αδυναμίας |
|---|---|---|
| Αποδοχή | Είναι αξιόπιστες οι βάσεις; | Ανώνυμη πηγή χωρίς στοιχεία |
| Συνάφεια | Στηρίζουν το συγκεκριμένο συμπέρασμα; | Πληροφορία για άλλο ζήτημα |
| Επάρκεια | Αρκούν για τη δύναμη του συμπεράσματος; | Μία περίπτωση για γενικό κανόνα |
✍️ Παρατηρώ
Αναλυτικά παραδείγματα
Μετά την εγκατάσταση των νέων πινάκων βελτιώθηκαν οι βαθμοί, άρα οι πίνακες προκάλεσαν τη βελτίωση.
Η χρονική ακολουθία παρουσιάζεται χωρίς έλεγχο ως αιτιακή σχέση.💡 Εφαρμόζω
Χρήσιμες συμβουλές
- Διατύπωσε το συμπέρασμα και τις βάσεις χωριστά πριν τα αξιολογήσεις.
- Ρώτησε ποια άλλη εξήγηση θα μπορούσε να ταιριάζει στα ίδια δεδομένα.
⚠️ Προσέχω
Συνηθισμένα λάθη
- Απορρίπτω ένα επιχείρημα μόνο επειδή βρίσκω μία αδύναμη λέξη.
- Συγχέω τη συσχέτιση με την αιτιότητα.
🧠 Δοκιμάζω
Μικρές ασκήσεις εμπέδωσης
- Αξιολόγησε δύο επιχειρήματα με τα τρία κριτήρια.
- Ξαναγράψε ένα ψευδές δίλημμα ώστε να περιλαμβάνει πραγματικές εναλλακτικές.
✅ Θυμάμαι
Σύντομη ανακεφαλαίωση
- Ελέγχω αποδοχή, συνάφεια και επάρκεια.
- Το συμπέρασμα δεν πρέπει να είναι ισχυρότερο από τα στοιχεία.